Integracja Sensoryczna a ADHD

Integracja Sensoryczna a ADHD – jaki jest związek i kiedy terapia SI może wspierać dziecko?

Integracja Sensoryczna a ADHD to temat, który budzi wiele pytań wśród rodziców dzieci mających trudności z koncentracją, nadmierną ruchliwością, impulsywnością lub regulacją emocji. Niektóre zachowania obserwowane przy ADHD mogą przypominać objawy trudności w przetwarzaniu bodźców sensorycznych. Dziecko może stale się ruszać, wiercić, dotykać przedmiotów, reagować na hałas, mieć trudność z siedzeniem przy stoliku albo szybko się przeciążać.

ADHD i trudności sensoryczne nie są jednak tym samym. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, którego rozpoznanie wymaga specjalistycznej diagnozy. Integracja Sensoryczna dotyczy natomiast sposobu, w jaki układ nerwowy odbiera, porządkuje i wykorzystuje informacje płynące ze zmysłów oraz z ciała.

U części dzieci ADHD i trudności sensoryczne mogą współwystępować. Oznacza to, że dziecko może jednocześnie mieć objawy nieuwagi, impulsywności lub nadmiernej aktywności oraz nadwrażliwość na dźwięki, silną potrzebę ruchu, trudności z czuciem ciała, równowagą albo regulacją poziomu pobudzenia.

W takiej sytuacji terapia Integracji Sensorycznej może wspierać dziecko w obszarach sensorycznych potwierdzonych podczas diagnozy. Nie zastępuje jednak diagnozy ADHD ani postępowania zaleconego przez psychologa, lekarza, psychiatrę dziecięcego lub innych specjalistów.

Jeżeli mieszkasz w Niepołomicach lub okolicach i zauważasz u dziecka trudności z koncentracją połączone z nietypowymi reakcjami na ruch, dotyk, hałas, ubrania albo inne bodźce, możesz skonsultować jego funkcjonowanie sensoryczne w Centrum Rozwoju ISkierka w Niepołomicach.

W tym artykule wyjaśniamy, czym różni się ADHD od trudności Integracji Sensorycznej, jakie objawy mogą wyglądać podobnie, kiedy warto wykonać diagnozę SI oraz w jakich obszarach terapia może wspierać codzienne funkcjonowanie dziecka.

Zobacz również: Co to jest Integracja Sensoryczna?

Czym jest ADHD?

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, jest zaburzeniem neurorozwojowym. Objawy dotyczą przede wszystkim trudności z utrzymaniem uwagi, kontrolowaniem impulsywnych reakcji oraz regulowaniem poziomu aktywności.

Nie każde dziecko z ADHD jest bardzo ruchliwe. U części dzieci bardziej widoczne są trudności z koncentracją, organizowaniem działania, zapamiętywaniem poleceń i kończeniem rozpoczętych czynności. U innych dominują impulsywność i potrzeba ruchu. Możliwe jest również występowanie objawów z obu obszarów.

Objawy ADHD mogą przejawiać się między innymi jako:

• łatwe rozpraszanie się,
• trudność z utrzymaniem uwagi na zadaniu,
• zapominanie poleceń,
• gubienie przedmiotów,
• rozpoczynanie wielu czynności bez ich kończenia,
• trudność z organizacją pracy,
• częste wiercenie się,
• wstawanie w sytuacjach wymagających siedzenia,
• nadmierna potrzeba ruchu,
• przerywanie rozmów,
• trudność z czekaniem na swoją kolej,
• działanie bez przewidywania konsekwencji,
• szybkie reagowanie emocjonalne,
• problem z powrotem do zadania po rozproszeniu.

Podobne zachowania mogą występować również z innych powodów. Dziecko może mieć problemy ze snem, lęk, trudności emocjonalne, problemy ze słuchem lub wzrokiem, trudności w uczeniu się albo nieprawidłowe przetwarzanie bodźców.

Dlatego rozpoznania ADHD nie należy stawiać na podstawie pojedynczego objawu ani internetowej listy zachowań. Potrzebna jest profesjonalna diagnoza uwzględniająca funkcjonowanie dziecka w różnych środowiskach.

Czym są trudności Integracji Sensorycznej?

Integracja Sensoryczna to proces, dzięki któremu układ nerwowy odbiera i organizuje informacje płynące ze wzroku, słuchu, dotyku, smaku, węchu, ruchu, równowagi oraz mięśni i stawów.

Jeżeli przetwarzanie sensoryczne przebiega sprawnie, dziecko może reagować na bodźce w sposób dostosowany do sytuacji. Potrafi skupić się na ważnym komunikacie, utrzymać stabilną pozycję ciała, zaplanować ruch i zignorować część informacji, które nie są w danej chwili potrzebne.

Przy trudnościach sensorycznych dziecko może odbierać bodźce:

• zbyt intensywnie,
• zbyt słabo,
• z opóźnieniem,
• w sposób utrudniający organizację reakcji,
• w sposób zmienny, zależny od sytuacji i poziomu zmęczenia.

Dziecko może wtedy unikać określonych bodźców albo intensywnie ich poszukiwać. Trudności mogą wpływać na ruch, koncentrację, emocje, jedzenie, ubieranie, odpoczynek, naukę i relacje z innymi osobami.

Do częstych objawów należą:

• silna reakcja na hałas,
• niechęć do określonych ubrań,
• unikanie dotyku,
• duża potrzeba skakania i biegania,
• mocne przytulanie i napieranie na przedmioty,
• trudności z równowagą,
• częste potykanie się,
• niechęć do huśtania albo bardzo intensywne poszukiwanie ruchu,
• gryzienie ubrań i przedmiotów,
• wybiórczość pokarmowa,
• szybkie przeciążenie po przedszkolu lub szkole.

Więcej sygnałów opisaliśmy w artykule Objawy zaburzeń Integracji Sensorycznej.

Czy ADHD i zaburzenia Integracji Sensorycznej to to samo?

Nie. ADHD i trudności Integracji Sensorycznej dotyczą różnych obszarów funkcjonowania, chociaż część obserwowanych zachowań może wyglądać podobnie.

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym związanym między innymi z regulacją uwagi, aktywności i impulsywności. Trudności Integracji Sensorycznej dotyczą odbierania, przetwarzania i wykorzystywania bodźców.

Dziecko może mieć:

• ADHD bez wyraźnych trudności sensorycznych,
• trudności sensoryczne bez ADHD,
• jednocześnie ADHD i trudności sensoryczne,
• objawy przypominające ADHD, które wynikają z innej przyczyny.

Rozróżnienie wymaga szerszej diagnostyki. Sama diagnoza SI nie pozwala rozpoznać ADHD. Diagnoza ADHD nie określa natomiast automatycznie, jak dziecko reaguje na bodźce sensoryczne.

Dlaczego objawy ADHD i trudności sensorycznych mogą wyglądać podobnie?

Zachowanie dziecka jest widocznym efektem wielu procesów zachodzących w układzie nerwowym. Z zewnątrz podobne zachowanie może mieć różne przyczyny.

Dziecko może na przykład wstawać od stolika, ponieważ:

• ma trudność z hamowaniem impulsywnej reakcji,
• potrzebuje intensywnego ruchu, aby utrzymać pobudzenie,
• nie potrafi utrzymać stabilnej pozycji ciała,
• jest przeciążone hałasem,
• nie rozumie zadania,
• zadanie jest zbyt trudne,
• jest zmęczone lub niewyspane,
• odczuwa lęk albo napięcie.

Podobnie dziecko może nie reagować na polecenie, ponieważ:

• rozproszył je inny bodziec,
• nie zarejestrowało komunikatu,
• ma trudność z przetwarzaniem informacji słuchowej,
• zapomniało treść polecenia,
• nie potrafi rozpocząć działania,
• jest skupione na własnej aktywności,
• nie rozumie użytych słów.

Dlatego specjalista powinien analizować nie tylko to, co dziecko robi, ale również kiedy pojawia się zachowanie, co je poprzedza, co pomaga oraz w jakich warunkach dziecko funkcjonuje lepiej.

ADHD a nadwrażliwość sensoryczna

Niektóre dzieci z ADHD mogą jednocześnie bardzo silnie reagować na określone bodźce. Hałas, dotyk, intensywne światło, zapachy albo ruch innych osób mogą utrudniać koncentrację i zwiększać rozdrażnienie.

Dziecko może:

• zatykać uszy,
• unikać głośnych miejsc,
• reagować złością na przypadkowy dotyk,
• nie tolerować metek i szwów,
• mieć trudność z pracą w zatłoczonej sali,
• szybko męczyć się podczas zajęć grupowych,
• potrzebować spokojnego miejsca do odpoczynku,
• silnie reagować na zapachy i konsystencje jedzenia.

Jeżeli dziecko jednocześnie ma trudność z hamowaniem reakcji, może reagować na przeciążenie bardzo szybko i intensywnie. Może krzyczeć, uciekać, odpychać inne osoby albo odmawiać dalszego udziału w aktywności.

Takie zachowanie nie zawsze jest celowym nieposłuszeństwem. Może wynikać z połączenia trudności z regulacją i dużej wrażliwości na bodźce.

Więcej przeczytasz w artykule Nadwrażliwość sensoryczna u dziecka.

ADHD a podwrażliwość i poszukiwanie bodźców

Dziecko może również odbierać część bodźców zbyt słabo i poszukiwać intensywniejszych doświadczeń. Takie zachowania mogą wyglądać podobnie do nadmiernej aktywności występującej przy ADHD.

Dziecko może:

• stale biegać i skakać,
• kręcić się wokół własnej osi,
• wspinać się na meble,
• wpadać na ludzi i przedmioty,
• mocno się przytulać,
• używać zbyt dużej siły,
• gryźć rękawy lub przybory szkolne,
• uderzać stopami o podłogę,
• kołysać się na krześle,
• potrzebować częstych przerw ruchowych.

Ruch może pomagać dziecku zwiększyć poziom pobudzenia i lepiej poczuć własne ciało. Nie oznacza to jednak, że każde bardzo ruchliwe dziecko ma podwrażliwość sensoryczną.

Więcej informacji znajdziesz w artykule Podwrażliwość sensoryczna u dziecka.

Integracja Sensoryczna a koncentracja u dziecka z ADHD

Koncentracja wymaga odpowiedniego poziomu pobudzenia. Dziecko zbyt pobudzone może reagować na każdy bodziec, a dziecko o zbyt niskim poziomie pobudzenia może sprawiać wrażenie sennego, nieobecnego albo powolnego.

Trudności sensoryczne mogą dodatkowo obciążać uwagę. Dziecko może próbować jednocześnie:

• słuchać nauczyciela,
• ignorować rozmowy innych dzieci,
• utrzymać stabilną pozycję,
• poradzić sobie z dotykiem ubrania,
• kontrolować potrzebę ruchu,
• zapamiętać polecenie,
• zaplanować wykonanie zadania.

Jeżeli regulacja uwagi jest już trudna z powodu ADHD, dodatkowe przeciążenie sensoryczne może jeszcze bardziej utrudniać pracę.

W takich sytuacjach pomocne może być:

• ograniczenie rozpraszaczy,
• krótkie i jasne polecenia,
• dzielenie zadań na etapy,
• przewidywalny plan,
• odpowiednio dobrane przerwy,
• możliwość pracy w spokojniejszym miejscu,
• indywidualne strategie sensoryczne zalecone przez specjalistę.

Przeczytaj również: Problemy z koncentracją u dziecka a Integracja Sensoryczna.

ADHD a regulacja poziomu pobudzenia

Poziom pobudzenia wpływa na gotowość do działania. Dziecko potrzebuje odpowiedniego stanu, aby słuchać, wykonywać zadania, uczestniczyć w zabawie i kontrolować reakcje.

Przy zbyt wysokim pobudzeniu dziecko może:

• biegać i krzyczeć,
• reagować impulsywnie,
• mieć trudność z czekaniem,
• przerywać innym,
• nie zauważać zagrożenia,
• szybko się złościć,
• nie potrafić zakończyć aktywności.

Przy zbyt niskim pobudzeniu może:

• wolno rozpoczynać zadanie,
• sprawiać wrażenie sennego,
• opierać głowę na rękach,
• nie reagować od razu na polecenia,
• potrzebować intensywnego ruchu, aby się zaktywizować,
• łatwo tracić zainteresowanie.

Dziecko może przechodzić pomiędzy różnymi poziomami pobudzenia w ciągu dnia. Wpływają na to sen, głód, stres, otoczenie, wymagania i ilość bodźców.

Odpowiednio dobrane wsparcie pomaga dziecku stopniowo rozpoznawać własny stan i korzystać z bezpiecznych strategii regulacji.

ADHD a emocje i przeciążenie sensoryczne

Dzieci z ADHD mogą mieć trudność z zatrzymaniem reakcji i powrotem do równowagi po silnych emocjach. Jeżeli dodatkowo są przeciążone bodźcami, reakcja może pojawić się szybciej i być bardziej intensywna.

Przeciążenie może nastąpić po:

• dniu w głośnej szkole,
• urodzinach,
• pobycie w galerii handlowej,
• długim oczekiwaniu,
• wielu zmianach planu,
• intensywnych zajęciach,
• braku snu,
• konieczności długiego siedzenia,
• kontakcie z trudnymi dźwiękami lub dotykiem.

Po powrocie do domu dziecko może płakać, krzyczeć, odmawiać wykonania prostych czynności albo potrzebować samotności i ruchu. Rodzic może mieć wrażenie, że reakcja jest nieadekwatna do sytuacji, ale często stanowi ona efekt nagromadzonego napięcia.

Warto obserwować, po jakich sytuacjach pojawia się trudność i co pomaga dziecku odzyskać równowagę.

ADHD a trudności w przedszkolu

W przedszkolu dziecko musi funkcjonować w grupie, czekać na swoją kolej, słuchać poleceń, przechodzić między aktywnościami i radzić sobie z dużą liczbą bodźców.

Trudności mogą pojawiać się podczas:

• zajęć w kole,
• prac plastycznych,
• wspólnych posiłków,
• ubierania,
• odpoczynku,
• zabaw grupowych,
• wyjść i uroczystości,
• oczekiwania w kolejce.

Dziecko może wstawać, dotykać innych, przerywać, głośno mówić, unikać wybranych aktywności albo reagować silnymi emocjami.

Jeżeli występują trudności sensoryczne, pomocne może być ograniczenie hałasu, przygotowanie spokojnego miejsca, zapowiadanie zmian oraz umożliwienie bezpiecznych przerw ruchowych.

ADHD a funkcjonowanie dziecka w szkole

W szkole wzrastają wymagania dotyczące koncentracji, organizacji, pamięci roboczej i samodzielności. Dziecko musi siedzieć przez dłuższy czas, wykonywać polecenia, zapisywać informacje i kontrolować swoje zachowanie.

Może mieć trudność z:

• rozpoczynaniem zadania,
• kończeniem pracy,
• przepisywaniem z tablicy,
• organizowaniem przyborów,
• zapamiętaniem kilkuetapowego polecenia,
• utrzymaniem pozycji przy ławce,
• ignorowaniem dźwięków,
• czekaniem na swoją kolej,
• kontrolowaniem komentarzy i reakcji,
• przechodzeniem między lekcjami.

Jeżeli dziecko jest jednocześnie nadwrażliwe słuchowo, hałas klasy może znacznie pogarszać jego funkcjonowanie. Jeśli poszukuje bodźców, może wiercić się, kołysać, gryźć przybory albo dotykać innych osób.

Wsparcie powinno być dostosowane do rzeczywistych potrzeb dziecka, a nie polegać wyłącznie na wymaganiu większego wysiłku i bezruchu.

Czy każde dziecko z ADHD ma trudności sensoryczne?

Nie. Rozpoznanie ADHD nie oznacza automatycznie występowania zaburzeń Integracji Sensorycznej.

Niektóre dzieci z ADHD mogą funkcjonować bez znaczących nietypowych reakcji na dotyk, ruch, dźwięki lub inne bodźce. Inne mogą mieć wyraźną nadwrażliwość, podwrażliwość lub trudności z regulacją.

Dlatego nie należy kierować każdego dziecka z ADHD na terapię SI wyłącznie na podstawie diagnozy ADHD. Najpierw trzeba sprawdzić, czy występują konkretne trudności sensoryczne wpływające na codzienne funkcjonowanie.

Czy każde dziecko z trudnościami sensorycznymi ma ADHD?

Nie. Trudności sensoryczne mogą występować bez ADHD. Dziecko może mieć prawidłową zdolność hamowania impulsów i organizowania uwagi, a jednocześnie źle tolerować hałas, określone faktury, ruch albo dotyk.

Może również stale poszukiwać mocnego docisku lub mieć trudność z równowagą, nie spełniając kryteriów rozpoznania ADHD.

Właśnie dlatego potrzebne są odrębne procesy diagnostyczne prowadzone przez specjalistów posiadających odpowiednie kompetencje.

Jak diagnozuje się ADHD?

Diagnoza ADHD jest procesem obejmującym zebranie informacji o rozwoju i funkcjonowaniu dziecka. Objawy powinny być oceniane w różnych środowiskach, na przykład w domu i szkole.

Proces może obejmować:

• szczegółowy wywiad z rodzicami,
• analizę rozwoju dziecka,
• informacje od nauczycieli,
• kwestionariusze i skale diagnostyczne,
• obserwację zachowania,
• ocenę funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego,
• wykluczenie innych możliwych przyczyn objawów,
• konsultację lekarską zgodnie z potrzebami dziecka.

Diagnozy ADHD nie stawia terapeuta Integracji Sensorycznej na podstawie zachowania podczas zajęć. Terapeuta może zauważyć trudności z uwagą, impulsywnością lub aktywnością i zalecić konsultację, ale nie zastępuje to pełnego procesu diagnostycznego.

Jak wygląda diagnoza Integracji Sensorycznej?

Diagnoza Integracji Sensorycznej koncentruje się na tym, jak dziecko odbiera i wykorzystuje bodźce oraz jak wpływa to na jego codzienne funkcjonowanie.

Może obejmować:

• wywiad z rodzicem,
• kwestionariusze dotyczące reakcji sensorycznych,
• obserwację dziecka,
• ocenę reakcji na dotyk i ruch,
• ocenę równowagi,
• ocenę koordynacji,
• próby dotyczące czucia głębokiego,
• ocenę planowania ruchu,
• analizę napięcia posturalnego,
• obserwację poziomu pobudzenia i samoregulacji.

W Centrum Rozwoju ISkierka w Niepołomicach diagnoza SI służy określeniu profilu sensorycznego dziecka oraz przygotowaniu zaleceń. Nie zastępuje diagnozy ADHD ani konsultacji medycznej.

Więcej informacji znajdziesz w artykule Diagnoza Integracji Sensorycznej – jak wygląda i kiedy warto ją wykonać?

Kiedy przy ADHD warto rozważyć diagnozę Integracji Sensorycznej?

Diagnozę SI warto rozważyć wtedy, gdy poza objawami ADHD dziecko wykazuje wyraźne i powtarzalne trudności w reagowaniu na bodźce.

Wskazaniem do konsultacji mogą być:

• bardzo silna reakcja na hałas,
• unikanie dotyku,
• brak tolerancji określonych ubrań,
• silna potrzeba skakania i docisku,
• częste wpada­nie na ludzi i przedmioty,
• gryzienie ubrań i przyborów,
• trudności z równowagą,
• unikanie huśtania albo intensywne poszukiwanie ruchu,
• wybiórczość pokarmowa związana z konsystencją i zapachem,
• duża niechęć do mycia, czesania lub obcinania paznokci,
• szybkie przeciążanie się w zatłoczonych miejscach,
• wyraźne trudności z czuciem własnego ciała,
• problemy z planowaniem ruchu i koordynacją.

Znaczenie ma wpływ objawów na codzienne życie. Pojedyncza preferencja albo okresowa potrzeba ruchu nie musi wymagać terapii.

Czy terapia Integracji Sensorycznej leczy ADHD?

Nie. Terapia Integracji Sensorycznej nie jest leczeniem ADHD i nie powinna być przedstawiana jako metoda usuwająca to zaburzenie.

Jeżeli dziecko z ADHD ma jednocześnie potwierdzone trudności sensoryczne, terapia SI może wspierać te konkretne obszary, na przykład:

• regulację reakcji na bodźce,
• świadomość własnego ciała,
• kontrolę siły,
• równowagę,
• koordynację,
• planowanie ruchu,
• tolerowanie określonych faktur,
• korzystanie z bezpiecznych sposobów samoregulacji.

Terapia nie zastępuje postępowania zaleconego w związku z ADHD. Może stanowić jeden z elementów szerszego planu wsparcia.

W czym terapia SI może wspierać dziecko z ADHD?

Zakres pracy zależy od wyników diagnozy sensorycznej. Nie istnieje jeden program zajęć odpowiedni dla wszystkich dzieci z ADHD.

W zależności od potrzeb terapia może wspierać:

Regulację poziomu pobudzenia

Dziecko może uczyć się rozpoznawać, kiedy potrzebuje ruchu, spokojniejszego otoczenia albo przerwy. Odpowiednio dobrane aktywności pomagają znaleźć bezpieczne strategie, które można wykorzystać w domu lub szkole.

Świadomość ciała

Dziecko może lepiej odczuwać pozycję ciała, granice własnej przestrzeni i siłę używaną podczas zabawy.

Kontrolę ruchu

Zajęcia mogą rozwijać hamowanie ruchu, zatrzymywanie się na sygnał, zmianę kierunku i dostosowywanie tempa do zadania.

Koordynację i równowagę

Jeżeli dziecko ma trudności ruchowe, terapia może obejmować ćwiczenia równoważne, koordynacyjne i planowanie sekwencji ruchów.

Tolerowanie bodźców

Przy nadwrażliwości aktywności są wprowadzane stopniowo, bez zmuszania dziecka do bodźców wywołujących silny lęk lub przeciążenie.

Organizację działania

Zadania ruchowe mogą wymagać słuchania instrukcji, planowania kolejności, czekania i kończenia rozpoczętej aktywności.

Jak wygląda terapia SI u dziecka z ADHD?

Zajęcia są prowadzone indywidualnie i dostosowywane do profilu sensorycznego dziecka. Dla dziecka często przypominają zabawę, jednak każda aktywność ma określony cel.

Podczas zajęć mogą pojawić się:

• tory przeszkód,
• ćwiczenia równowagi,
• aktywności z oporem,
• kontrolowane korzystanie ze sprzętu podwieszanego,
• zadania wymagające zatrzymania ruchu,
• ćwiczenia planowania motorycznego,
• przenoszenie i przepychanie przedmiotów,
• zabawy dotykowe,
• ćwiczenia koordynacji obustronnej,
• zadania wymagające zapamiętania kolejności.

Terapeuta obserwuje, czy aktywność działa organizująco, czy zwiększa pobudzenie. Następnie modyfikuje jej intensywność, czas i poziom trudności.

Przeczytaj również: Na czym polega terapia Integracji Sensorycznej?

Czy terapia SI może poprawić koncentrację?

Jeżeli problemy z koncentracją są częściowo związane z przeciążeniem sensorycznym, nieprawidłową regulacją pobudzenia lub trudnością z utrzymaniem stabilnej pozycji, odpowiednio dobrana terapia może wspierać codzienne funkcjonowanie.

Dziecko może stopniowo:

• lepiej rozpoznawać potrzebę ruchu,
• korzystać z bezpiecznych przerw,
• łatwiej wracać do zadania,
• dłużej utrzymywać stabilną pozycję,
• lepiej tolerować część bodźców,
• rzadziej poszukiwać chaotycznego ruchu,
• sprawniej planować czynności.

Nie oznacza to jednak, że terapia SI usunie wszystkie trudności z uwagą wynikające z ADHD. Efekty powinny być oceniane w odniesieniu do konkretnych celów funkcjonalnych.

Czy terapia SI zastępuje inne formy pomocy przy ADHD?

Nie. Dziecko z ADHD może potrzebować różnych form wsparcia zależnie od wieku, objawów i sytuacji rodzinnej.

Plan może obejmować między innymi:

• psychoedukację rodziców,
• trening umiejętności rodzicielskich,
• wsparcie psychologiczne,
• dostosowania w przedszkolu lub szkole,
• pracę nad organizacją i planowaniem,
• terapię zachowania,
• konsultację lekarską,
• leczenie farmakologiczne, jeśli zostało zalecone przez lekarza,
• terapię SI przy potwierdzonych trudnościach sensorycznych,
• inne formy terapii wynikające z indywidualnych potrzeb.

Najlepsze efekty daje współpraca rodziców, nauczycieli i specjalistów, którzy jasno określają cele swojego działania.

Jak wspierać dziecko z ADHD i trudnościami sensorycznymi w domu?

Wprowadź przewidywalny plan dnia

Stała kolejność czynności ogranicza liczbę niespodziewanych zmian i pomaga dziecku organizować działanie.

Pomocne mogą być:

• plan obrazkowy,
• lista zadań,
• uprzedzanie o zmianie,
• odliczanie czasu do zakończenia aktywności,
• stałe miejsce przechowywania przedmiotów.

Przekazuj krótkie polecenia

Zamiast kilku instrukcji naraz warto podać jeden konkretny krok. Po jego wykonaniu można przejść do następnego.

Zaplanuj bezpieczny ruch

Dziecko może potrzebować aktywności przed zadaniem, po powrocie ze szkoły albo w czasie dłuższej pracy.

Można zaproponować:

• krótki spacer,
• przenoszenie poduszek,
• chodzenie jak zwierzęta,
• spokojny tor przeszkód,
• zabawę z piłką,
• pomoc w prostych obowiązkach domowych.

Intensywne kręcenie i chaotyczne skakanie może część dzieci dodatkowo pobudzić. Aktywność należy dobierać na podstawie reakcji dziecka.

Ogranicz rozpraszacze

Podczas zadania warto wyłączyć telewizor, odłożyć telefon i pozostawić na stole tylko potrzebne przedmioty.

Stwórz miejsce do odpoczynku

Dziecko może potrzebować spokojnego miejsca po intensywnym dniu. Powinno być ono przewidywalne, ciche i wolne od nadmiaru bodźców.

Nazywaj potrzeby dziecka

Można powiedzieć: „Widzę, że trudno Ci teraz siedzieć. Zrobimy krótką przerwę, a potem wrócimy do zadania”. Pomaga to dziecku łączyć odczucia z odpowiednią strategią.

Czego nie robić?

Warto unikać działań, które zwiększają napięcie lub opierają się na błędnym założeniu, że dziecko może natychmiast kontrolować każdą reakcję.

Nie należy:

• zawstydzać dziecka,
• nazywać go leniwym lub niegrzecznym,
• wymagać długiego bezruchu jako kary,
• stosować przypadkowych ćwiczeń sensorycznych,
• intensywnie kręcić lub huśtać bez zaleceń,
• zmuszać do trudnych faktur i dźwięków,
• rezygnować z diagnozy ADHD na rzecz samej diagnozy SI,
• odstawiać zaleconego leczenia bez konsultacji z lekarzem,
• obiecywać, że terapia SI „wyleczy” ADHD,
• porównywać dziecka z rówieśnikami.

Jak wspierać dziecko w przedszkolu lub szkole?

Dostosowania powinny odpowiadać rzeczywistym potrzebom dziecka. Nie każde dziecko potrzebuje tych samych rozwiązań.

Pomocne mogą być:

• miejsce z mniejszą liczbą rozpraszaczy,
• krótkie polecenia,
• sprawdzenie, czy dziecko zrozumiało zadanie,
• dzielenie pracy na etapy,
• przewidywalny plan,
• zapowiadanie zmian,
• krótkie przerwy ruchowe,
• dodatkowy czas na organizację,
• ograniczenie nadmiaru materiałów na ławce,
• spokojne miejsce do wyciszenia,
• ustalenie dyskretnego sygnału przypominającego o zadaniu,
• regularna wymiana informacji z rodzicami.

Dostosowanie nie oznacza obniżenia wszystkich wymagań. Jego celem jest stworzenie warunków, w których dziecko może pokazać swoje możliwości.

Jak przygotować się do konsultacji?

Przed spotkaniem warto zebrać konkretne obserwacje z różnych środowisk.

Pomocne jest zapisanie:

• w jakich sytuacjach dziecko traci uwagę,
• jak reaguje na hałas,
• czy unika dotyku,
• jakiej aktywności poszukuje,
• co pomaga mu się wyciszyć,
• co zwiększa pobudzenie,
• jak zachowuje się przy stoliku,
• jak długo potrafi wykonywać zadanie,
• czy trudności występują w domu i szkole,
• jak wygląda sen,
• czy występują problemy z równowagą,
• czy dziecko gryzie przedmioty,
• czy ma wybiórczość pokarmową,
• jak funkcjonuje po powrocie ze szkoły.

Warto zabrać również wcześniejsze opinie, diagnozy oraz informacje od nauczyciela.

Najważniejsze informacje dla rodziców

ADHD i trudności Integracji Sensorycznej mogą dawać podobne zachowania, ale nie są tym samym. Mogą również występować jednocześnie.

Warto pamiętać, że:

• diagnoza SI nie zastępuje diagnozy ADHD,
• terapia SI nie leczy ADHD,
• nie każde dziecko z ADHD potrzebuje terapii SI,
• nie każde ruchliwe dziecko ma ADHD,
• trudności sensoryczne mogą pogarszać koncentrację i regulację,
• terapia SI powinna wynikać z diagnozy,
• cele terapii powinny dotyczyć codziennego funkcjonowania,
• wsparcie może wymagać współpracy kilku specjalistów,
• strategie należy dostosować indywidualnie do dziecka.

Najważniejsze jest nie samo przypisanie zachowania do określonej nazwy, ale zrozumienie jego przyczyny i dobranie pomocy odpowiadającej rzeczywistym potrzebom dziecka.

Powiązane artykuły

• Co to jest Integracja Sensoryczna?
• Objawy zaburzeń Integracji Sensorycznej
• Diagnoza Integracji Sensorycznej – jak wygląda i kiedy warto ją wykonać?
• Na czym polega terapia Integracji Sensorycznej?
• Ćwiczenia Integracji Sensorycznej w domu – co naprawdę pomaga?
• Nadwrażliwość sensoryczna u dziecka
• Podwrażliwość sensoryczna u dziecka
• Problemy z koncentracją u dziecka a Integracja Sensoryczna
• Wybiórczość pokarmowa u dziecka a Integracja Sensoryczna
• Integracja Sensoryczna Niepołomice

Najczęściej zadawane pytania – Integracja Sensoryczna a ADHD

Diagnoza i terapia Integracji Sensorycznej w Niepołomicach

Jeżeli dziecko ma rozpoznane lub podejrzewane ADHD, a jednocześnie silnie reaguje na hałas, unika określonych faktur, stale poszukuje ruchu i docisku, ma trudności z równowagą albo szybko przeciąża się w grupie, warto rozważyć ocenę jego funkcjonowania sensorycznego.

W Centrum Rozwoju ISkierka w Niepołomicach prowadzimy diagnozę oraz indywidualną terapię Integracji Sensorycznej dla dzieci. Każdy plan pracy przygotowujemy na podstawie potrzeb dziecka i wyników przeprowadzonej diagnozy.

Diagnoza SI nie służy do rozpoznawania ADHD, a terapia Integracji Sensorycznej nie zastępuje diagnostyki psychologicznej, lekarskiej ani innych zaleconych form leczenia i wsparcia.

Centrum Rozwoju ISkierka
ul. Ułanów 17A
32-005 Niepołomice

Dowiedz się więcej o Integracji Sensorycznej w Niepołomicach

Umów konsultację lub sprawdź dostępne terminy

Skontaktuj się z Centrum Rozwoju ISkierka